خروج امارات از اوپک چه پیامی برای جهان و منطقه دارد؟
خروج امارات از اوپک را باید نه بهعنوان یک گسست ساده، بلکه بهمثابه یک کنش ژئواکونومیک آگاهانه در راستای بازتعریف موقعیت این کشور در ساختار قدرت منطقهای و جهانی تحلیل کرد.
آرش رئیسینژاد، استاد روابط بینالملل دانشگاه تافتس، نوشت درباره اعلام خروج امارات از اوپک نوشت: به نظر میرسد اعلام خروج امارات متحده عربی از اوپک را نتوان صرفاً در چارچوب اختلافات مربوط به سهمیه تولید یا برنامههای توسعه ظرفیت نفتی این کشور توضیح داد؛ بلکه این اقدام را باید در بستر یک راهبرد ژئواکونومیک گستردهتر تحلیل کرد.
از این منظر، خروج از اوپک بیش از آنکه یک تصمیم اقتصادی کوتاهمدت باشد، تلاشی هدفمند در جهت «ابزارسازی نهادی» برای تقویت قدرت چانهزنی و بازتعریف نقش منطقهای امارات محسوب میشود.
این تقویت قدرت چانهزنی را میتوان در چارچوب رقابت فزاینده درونمنطقهای با عربستان سعودی درک کرد. تشدید رقابت میان دو کشور در پروندههایی نظیر سودان، یمن و حتی پاکستان، ضرورت ارتقای جایگاه امارات در تعامل با ایالات متحده آمریکا را افزایش داده است. در این چارچوب، خروج از اوپک به امارات امکان میدهد تا از ابزار «افزایش تولید» بهعنوان یک اهرم ژئواکونومیک برای به چالش کشیدن نقش مسلط عربستان در مدیریت بازار جهانی نفت بهره گیرد. توانایی افزایش سریع عرضه، بهویژه در شرایطی که ثبات بازار انرژی برای آمریکا اهمیت راهبردی دارد، میتواند موقعیت امارات را در تعاملات دوجانبه ارتقا دهد.
از سوی دیگر، افزایش ریسکهای امنیتی مرتبط با تنگه هرمز و احتمال اختلال درعرضه انرژی، شرایطی را پدید آورده که در آن کشورهایی با ظرفیت مازاد تولید و زیرساختهای جایگزین صادراتی از مزیت نسبی برخوردار میشوند. در چنین فضایی، امارات میتواند با اتکا به توان افزایش سریع تولید خارج از محدودیتهای اوپک پلاس و همچنین بهرهگیری از مسیرهای جایگزین صادراتی برای دور زدن تنگه هرمز، خود را بهعنوان یک «تأمینکننده باثبات» در بازار جهانی نفت بازتعریف کند؛ امری که بهطور مستقیم به تقویت وزن ژئواکونومیک این کشور منجر خواهد شد.
افزون بر این، خروج امارات میتواند پیامدهای ساختاری قابلتوجهی برای توازن قدرت در بازار جهانی نفت به همراه داشته باشد. در چارچوب اوپک پلاس، نقش کشورهای صادرکننده نفت خاورمیانه در کنار بازیگرانی چون روسیه، مبتنی بر نوعی هماهنگی نهادی در مدیریت عرضه و تأثیرگذاری بر قیمتها بوده است. خروج امارات از اوپک میتواند این انسجام را تضعیف کرده و ظرفیت اثرگذاری جمعی این کشورها را کاهش دهد. در این میان، امارات با قرار گرفتن در موقعیتی متمایز بهعنوان یک تولیدکننده عمده خارج از این چارچوب، این پیام را به بازار، بهویژه آمریکا و سایر بازیگران بینالمللی منتقل میکند که قادر است بهصورت مستقل و خارج از محدودیتهای نهادی، در تنظیم عرضه و شکلدهی به پویاییهای بازار نقشآفرینی کند؛ امری که نهایتاً می تواند به بازتعریف موازنه قدرت میان تولیدکنندگان منطقهای و فرامنطقهای بیانجامید.
در مجموع، خروج امارات از اوپک را باید نه بهعنوان یک گسست ساده، بلکه بهمثابه یک کنش ژئواکونومیک آگاهانه در راستای بازتعریف موقعیت این کشور در ساختار قدرت منطقهای و جهانی تحلیل کرد.
